The Toxic Exotic Disappearance Act

[Daphne Rieken]

De Israëlische choreograaf Yasmeen Godder stuitte vorig jaar tijdens een werkbezoek aan Groningen op de Afrika-serie van fotograaf Vivianne Sassen. De foto’s inspireerden haar tot het maken van een flamboyante dansvoorstelling waarin we een continent zien opdoemen en weer verdwijnen.

Hoe rook Kenia in 1982? In dit jaar keerde de Nederlandse fotograaf Vivianne Sassen op vijfjarige leeftijd terug naar Amsterdam. Ze had drie jaar in Afrika gewoond en werd zich hier  voor het eerst bewust van haar omgeving. Wanneer ze nu het continent bezoekt, roepen de geuren en kleuren een gevoel van thuiskomen op.  Maar ze is een blanke en blijft een vreemde. Dat leidt tot tegengestelde emoties van verwondering en herkenning. In haar foto’s zijn de gezichten van haar onderwerpen vaak verborgen achter een donkere schaduw, wat palmtakken of Afrikaanse stoffen.  Het is zoals zo vaak bij herinneringen: we ervaren ze als sterk en betekenisvol, maar kunnen toch de gezichten niet meer helder voor de geest halen. Details gaan verloren, maar de ervaring blijft behouden in een beeld dat op onverwachte momenten opdoemt. In dit plotseling opdoemen en onverwachts weer verdwijnen zit een beweging die goed in dans uitgedrukt kan worden. Het is alsof de foto’s van Sassen meegaan in deze nieuwe cadans van beelden op het podium.

It’s a jungle out there. Je hoort het aan het fluiten van de vogels en het ronken van een tijger. Het  vluchtige van de dans  zorgt ervoor dat het exotische in de voorstelling geen cliché wordt.  De exotische dieren zijn aan het zicht onttrokken, alleen de geluidsfragmenten suggereren hun aanwezigheid - het gaat nu om de mens. Ook zij tonen zich niet volledig. We zien een donkere man, met zijn hemd over zijn hoofd. Twee meisjes die eindeloos om elkaar heen draaien en zich zo achter elkaar verschuilen, een man verhult in zijn grote witte jas. Verder is er overal kleur. De kleuren van Afrika - een vluchtige impressie.  Hoe kan een dansvoorstelling een geur oproepen van een plaats waar je nog nooit geweest bent? Het beeld dat Yasmeen Godder creëert blijft ongrijpbaar en dat is eenzelfde ontsnapping aan het stereotype als waarin Sassen in haar foto’s slaagt.

The Toxic Exotic Disappearance Act, gezien zondag 22 april, Stadsschouwburg Utrecht

Masterclass Springdance 2012, Domein voor Kunstkritiek